Anh/chị có bao giờ nhìn con mình mà tự hỏi: “Sao hồi nhỏ nó nói chuyện với mình suốt ngày, vậy mà bây giờ đi học về là đóng cửa phòng, hỏi gì cũng cọc lóc?” Em nói thiệt, rất nhiều cha mẹ có con tuổi dậy thì đang ngồi đúng trong cái cảm giác đó. Có người buồn lắm, có người tủi thân, có người nghĩ “chắc con mình bỏ rơi mình rồi”.
Em viết bài này vì nhà em cũng đang có một đứa em trai mới lên lớp 9 — đang ở ngay giữa tuổi dậy thì luôn. Em đi tìm câu trả lời cho gia đình mình, rồi nhận ra một điều thiệt sự bất ngờ: nhiều khi con xa mình không phải vì nó hết yêu, mà vì nó đang vật lộn với những thay đổi trong cơ thể mà nó không dám kể. Trong bài này em chia sẻ với cha mẹ có con tuổi dậy thì cách em hiểu ra vấn đề, và 2 việc thiệt đơn giản mà ai cũng làm được để gần con hơn.
Read more: Cha mẹ có con tuổi dậy thì: 10 phút lắng nghe mỗi ngày để gần gũi conVì sao cha mẹ có con tuổi dậy thì thường thấy con xa cách?
Đặc điểm tâm lý — con ít nói, dễ cọc
Em quan sát thằng em ở nhà, rồi đi tìm hiểu thêm, em mới hiểu: ở tuổi dậy thì, diễn biến tâm lý của tụi nhỏ phức tạp hơn bình thường rất nhiều. Tụi nó đi học về cọc lóc, đóng cửa phòng, không muốn ngồi ăn cơm cùng. Không phải tụi nó ghét mình đâu nha. Đó là biểu hiện rất bình thường ở giai đoạn này.
Nhiều cha mẹ có con tuổi dậy thì nghĩ rằng do bên ngoài có quá nhiều sự lựa chọn — bạn bè, mạng xã hội, game — nên con không còn thời gian cho gia đình. Phần đó có thật. Nhưng chỉ là một phần thôi.
Đặc điểm sinh lý — hóc môn thay đổi mạnh
Cái phần ít người để ý hơn là sinh lý. Ở tuổi dậy thì, cơ thể tụi nhỏ tiết hóc môn mạnh lắm. Một trong những hệ quả rõ nhất là mùi hôi cơ thể. Người ta hay đùa “mấy đứa tuổi dậy thì có mùi đặc trưng” — đó không phải đùa, đó là sinh lý thật. Đặc biệt là mùi hôi nách.
Cái mùi này nghe có vẻ chuyện nhỏ, nhưng với một đứa con tuổi dậy thì á, nó là chuyện cực kỳ lớn. Và đây là chỗ mà nhiều cha mẹ có con tuổi dậy thì đang bỏ sót.
Câu chuyện thật — em trai em và cái mùi cơ thể tuổi dậy thì
Em phát hiện vấn đề
Em trai em vốn dĩ là một đứa hoạt ngôn, nói chuyện vui lắm. Nhưng từ khi nó bước vô tuổi dậy thì, em thấy nó khác hẳn. Nó bắt đầu nổi mụn. Nó im hơn. Nó né mọi người. Đi học về là đóng cửa phòng.
Cả nhà cứ tưởng do nó áp lực học hành. Tới khi em ngồi lại quan sát kỹ, em mới nhận ra: nó bị mùi hôi cơ thể, đặc biệt là hôi nách. Mà nó tự biết. Bạn bè nó không nói gì, nhưng nó cảm nhận được tụi nó hơi xa nó ra. Một đứa con tuổi dậy thì đang nhạy cảm bao nhiêu, anh/chị tưởng tượng được không?
Mùi cơ thể ảnh hưởng tâm lý ra sao
Một đứa bị mùi cơ thể ở tuổi dậy thì sẽ thu mình lại. Nó sợ người khác đánh giá. Nó không dám nói chuyện gần với ai vì sợ người ta khó chịu. Nó tự ti. Và càng tự ti thì càng ít nói. Càng ít nói thì cha mẹ càng thấy xa cách.
Khi em hiểu ra điều này, em nhận ra một thứ thiệt quan trọng: nhiều khi vấn đề tâm lý của con không nằm ở tâm lý. Nó nằm ở một thứ rất cụ thể trong cơ thể. Và cha mẹ có con tuổi dậy thì cần để ý hai cái song song — cả tâm lý lẫn cơ thể.
Cha mẹ có con tuổi dậy thì cần làm 2 việc song song
Việc 1 — Giúp con xử lý vấn đề cơ thể
Ở nhà em, má em đã thử các cách dân gian trước: dùng chanh, dùng gừng chà nách, nhắc nó tắm rửa sạch, mặc áo thoáng khí, thay quần áo thường xuyên. Mấy cách này có tác dụng giảm bớt, nhưng chưa hết hẳn.
Sau đó nhà em chuyển sang dùng lăn khử mùi. Cái này hiệu quả hơn nhiều. Nhưng dùng được một thời gian thì gặp vấn đề mới — em sẽ kể ở phần sau nha.
Việc 2 — Dành 10 phút lắng nghe mỗi ngày
Đây là phần em muốn nhấn mạnh nhất với mọi cha mẹ có con tuổi dậy thì đọc bài này. Tâm lý con tuổi dậy thì cần một thứ duy nhất: được hiểu. Không phải được khuyên, không phải được dạy. Chỉ cần được hiểu.
10 phút mỗi ngày, anh/chị ngồi xuống, không cầm điện thoại, không hỏi điểm số, không la mắng. Chỉ lắng nghe con kể chuyện trường, chuyện bạn, chuyện nó nghĩ. 10 phút thôi, nhưng làm liên tục, hiệu quả cực kỳ cao. Sau này con anh/chị lớn lên, ký ức về gia đình sẽ rất đẹp — và mối quan hệ trong nhà càng ngày càng khắng khít.
Lăn khử mùi đúng cách cho con tuổi dậy thì — tránh vàng nách áo
Vì sao nách áo bị vàng
Em trai em đi học mặc áo trắng. Lăn khử mùi xong đi học, một thời gian sau em phát hiện nách áo của nó bị vàng. Nó ngại. Nó thấy mất hình tượng. Nó lại ngại đi học. Vòng luẩn quẩn quay lại.
Em tìm hiểu mới biết: trong thành phần lăn khử mùi thường có muối nhôm (trên nhãn ghi là aluminium). Cái này có tác dụng làm giảm tiết mồ hôi, khô thoáng và thơm hơn. Nhưng khi muối nhôm gặp mồ hôi và nhiệt độ cơ thể, nó tạo ra phản ứng làm vàng nách áo. Đây là lý do nhiều cha mẹ có con tuổi dậy thì mua lăn khử mùi cho con xong lại đau đầu vì áo trắng bị ố.
Cách lăn khử mùi đúng — 3 bước đơn giản
Em chia sẻ với cha mẹ có con tuổi dậy thì cách nhà em đang làm:
Bước 1 — Chọn loại ít muối nhôm. Trên nhãn sản phẩm, anh/chị tìm dòng “ít muối nhôm” hoặc “aluminium-free”. Nếu ở nông thôn không có lựa chọn, mua loại phổ biến cũng được, miễn áp dụng đúng bước 2 và 3.
Bước 2 — Lau khô nách trước khi lăn. Đừng lăn khi nách còn ướt mồ hôi. Lau khô hoàn toàn, lăn 2-3 đường mỗi bên là đủ. Không cần lăn dày.
Bước 3 — Đợi khô rồi mới mặc áo. Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất. Sau khi lăn, đợi dung dịch khô hẳn trên da rồi hẵng mặc áo vào. Mặc áo khi nách còn ướt dung dịch lăn là nguyên nhân chính làm vàng nách áo.
Làm đúng 3 bước này, con anh/chị vừa hết mùi, vừa giữ được hình tượng áo trắng tinh tươm. Tự tin của một đứa con tuổi dậy thì nằm ở những chi tiết nhỏ vậy đó.
3 sai lầm thường gặp của cha mẹ có con tuổi dậy thì
Sai lầm 1 — Chỉ thấy biểu hiện tâm lý mà không thấy nguyên nhân sinh lý. Con im, cha mẹ tưởng do tính cách. Thực ra có khi do mùi cơ thể, do mụn, do thay đổi hình thể làm con tự ti. Hỏi nhẹ nhàng, quan sát kỹ, anh/chị sẽ thấy.
Sai lầm 2 — La mắng khi con im lặng. Càng la, con càng im. Càng im, cha mẹ càng giận. Đây là vòng tròn phá hỏng mối quan hệ. Thay vì la, hãy hỏi: “Có chuyện gì con muốn kể với mẹ không? Mẹ nghe.”
Sai lầm 3 — Bỏ qua chi tiết nhỏ. Cái áo vàng nách, cái mụn trên trán, cái mùi cơ thể — với người lớn là nhỏ, với con tuổi dậy thì là cả thế giới. Cha mẹ có con tuổi dậy thì mà quan tâm những chi tiết nhỏ này, con sẽ cảm thấy được yêu thương thật sự.
Kết bài
Tới đây là em hết bài rồi nha. Em tóm lại một câu cho cha mẹ có con tuổi dậy thì dễ nhớ: muốn con cởi mở, gần gũi và tự tin, anh/chị cần giúp con hai thứ song song — xử lý vấn đề cơ thể đang khiến con tự ti, và lắng nghe con 10 phút mỗi ngày bằng cả tấm lòng.
Đừng nghĩ con xa mình là do nó không yêu mình nữa. Nó vẫn yêu lắm. Nó chỉ đang loay hoay với những thay đổi mà nó chưa biết cách diễn đạt. Anh/chị bước tới một bước, nó sẽ bước về phía mình hai bước. Em tin chắc vậy đó.
Nếu anh/chị thấy bài này có gì áp dụng được cho gia đình mình, comment cho em biết với nha. Nếu muốn đọc thêm về cách xây dựng các mối quan hệ thân thiết và phát triển bản thân, anh/chị qua đọc bài Tạ Kỳ Anh — Câu chuyện xây dựng thương hiệu cá nhân của em luôn nè. Để hiểu thêm về tâm lý tuổi dậy thì từ góc nhìn chuyên môn, anh/chị có thể tham khảo bài viết của UNICEF về sức khỏe tâm thần vị thành niên.